**Anaksagoras (MÖ 500-428)** Anaksagoras, antik Yunan felsefesinin önemli düşünürlerinden biri olarak MÖ 500 yılında İyonya'da bulunan Klazomenai kentinde doğdu. Varlıklı bir aileden gelen genç filozof, mirasını geride bırakarak felsefi araştırmalarına odaklanmak için Atina'ya yerleşti. Sokrates öncesi filozoflar arasında yer alan Anaksagoras, dönemin entelektüel atmosferinde önemli bir figür haline geldi ve Perikles gibi Atinalı devlet adamlarının yakın çevresinde bulundu. Yaşamının büyük bölümünü Atina'da geçiren düşünür, burada geliştirdiği yenilikçi fikirleriyle hem hayranlık uyandırdı hem de muhafazakâr çevrelerin tepkisini çekti. Anaksagoras'ın felsefi sisteminin merkezinde "Nous" (akıl/zihin) kavramı yer alıyordu. Evrenin oluşumunu açıklarken, başlangıçta tüm şeylerin karışık halde bulunduğunu ve Nous'un bu karışımı düzenleyerek kozmosu meydana getirdiğini öne sürdü. Bu görüş, ilk kez evreni yöneten ilkeli bir gücün varlığını savunması açısından devrimci nitelikteydi. Ayrıca maddeyi sonsuz küçük parçacıklara bölebileceğini düşünen filozof, her şeyde her şeyden bir parça bulunduğunu belirten "her şey her şeyin içindedir" ilkesini ortaya attı. Güneş'in dev bir ateş kütlesi, Ay'ın ise toprak yapısında olduğunu savunan astronomik görüşleri de çağının çok ötesindeydi. Anaksagoras'ın en büyük mirası, doğaüstü açıklamaları reddederek rasyonel düşünceyi ön plana çıkarması oldu. Güneş tutulması gibi olayları bilimsel yöntemlerle açıklama çabası, antik dünyada pozitif bilimlerin temellerini attı. Ne var ki bu yaklaşımı ona pahalıya mal oldu; tanrıları inkar etmek ve dinsizlik suçlamalarıyla karşı karşıya kalarak Atina'dan ayrılmak zorunda kaldı. Yaşamının son yıllarını Lampsakos'ta geçiren düşünür, burada saygı görerek yaşadı. Anaksagoras'ın Nous kavramı, daha sonra Platon ve Aristoteles gibi büyük filozofları derinden etkiledi ve Batı felsefe geleneğinde akıl-madde ayrımının temellerini oluşturdu.
PAYLAŞIN:
